Terapia si përdorimi #1 i LLM-ve në 2025. Çfarë tregojnë të dhënat e Harvard Business Review.
Në prill 2025, Harvard Business Review publikoi edicionin e dytë të raportit të tij mbi mënyrën se si njerëzit vërtet përdorin modelet e mëdha gjuhësore (LLM). Zëri kryesor në listën e njëqind përdorimeve më të zakonshme nuk është shkrimi i kodit, as prodhimi i përmbajtjes së marketingut, as edhe mësimi. Zëri kryesor është terapia dhe shoqëria (companionship). Tre nga pesë përdorimet më të zakonshme — terapia, organizimi i jetës së vet dhe gjetja e qëllimit — janë nga natyra vetë-aktualizuese dhe emocionale. Ky është një ndryshim i qartë nga 2024, kur pesëshja e parë dominohej nga përdorime teknike dhe krijuese.
Çfarë tregojnë vërtet të dhënat
Autori i raportit, Marc Zao-Sanders, është bashkëthemelues i filtered.com, një kompani që ndërton zgjidhje të bazuara në AI — një konflikt interesi që vlen të mbahet parasysh gjatë leximit. Metodologjia e raportit mbështetet në një analizë cilësore të postimeve në Reddit dhe Quora, si dhe të citimeve të përdoruesve, me një vlerësim ekspertësh të dobisë së perceptuar dhe shkallës së ndikimit. Ky është një kufizim i rëndësishëm: studimi nuk tregon sa njerëz në popullatë përdorin LLM-të në mënyrë terapeutike, apo me çfarë rezultatesh shëndetësore. Ajo që tregon është një model i qartë: përdoruesit flasin për këto mjete në një gjuhë deri tani të rezervuar për marrëdhëniet ndihmuese.
Dhjetëshja kryesore lexohet kështu: terapi dhe shoqëri, organizimi i jetës së vet, gjetja e qëllimit, mbështetje për mësimin, gjenerimi i kodit, gjenerimi i ideve, argëtim dhe marrëzi, rregullimi i kodit, kreativiteti, jetesa më e shëndetshme. Brenda kategorisë së parë, autori dallon dy fenomene — terapinë, e kuptuar si mbështetje e strukturuar në përballimin e vështirësive psikologjike, dhe shoqërinë (companionship), e kuptuar si një lidhje e vazhdueshme sociale dhe emocionale. Ato grupohen së bashku sepse të dyja i përgjigjen një nevoje themelore njerëzore.
Tre shtresa reflektimi për profesionin
Shtresa rregullatore. Modelet gjuhësore publikisht të disponueshme nuk janë pajisje mjekësore sipas kuptimit të MDR-së evropiane (Medical Device Regulation). Ato nuk i nënshtrohen vlerësimit të efikasitetit klinik, nuk mbajnë asnjë detyrim për të raportuar ngjarje negative, dhe ofruesit e tyre nuk mbajnë asnjë përgjegjësi klinike për bisedat me përdoruesit. Megjithatë, përdoruesit shpesh i trajtojnë ato si kuazi-terapist — duke përshkruar simptoma, duke ndarë traumën, duke kërkuar interpretime ëndrrash ose konfliktesh. Hapet një hendek midis mënyrës se si përdoren vërtet mjetet dhe kuadrove rregullatore në fuqi.
Shtresa etike. Një marrëdhënie me një LLM nuk përfshin pëlqim të informuar për të marrë pjesë në një proces terapeutik në kuptimin e standardeve profesionale. Nuk ka vazhdimësi marrëdhënieje, nuk ka mbikëqyrje, nuk ka kufi profesional. As nuk ka siguri për konfidencialitetin — vetë autori i raportit vëren se këto mjete nuk mund të zëvendësojnë kujdesin profesional apo të garantojnë privatësinë e të dhënave. Citimet e përdoruesve të cituara në raport përfshijnë material lidhur me traumën, dëmtimin nervor dhe turpin familjar — lloji i materialit që në dhomën e konsultimit do të kërkonte konceptualizim të kujdesshëm dhe mbikëqyrje supervizore.
Shtresa klinike dhe didaktike. Psikoterapistët CBT do të njohin këtu një model që vlen të emërtohet. Konsultimi me një LLM mund të nxisë shkarkimin njohës (cognitive offloading) — delegimin e jashtëm të punës intelektuale dhe emocionale, zhvillimi i së cilës është pikërisht qëllimi i shumë ndërhyrjeve terapeutike. Te pacientët me çrregullim emocional, kjo forcon një model kërkimi të lehtësimit të menjëhershëm. Për terapistët në fazat e para të trajnimit, rreziku është analog: një efekt ankorimi mbi hipotezat e gjeneruara nga modeli, para se mendimi klinik i pavarur të ketë pasur shansin të formohet.
Nga ana tjetër, të dhënat e HBR-së tregojnë shkallën e një nevoje të papërmbushur. Pengesat për të pasur akses në psikoterapi profesionale — financiare, gjeografike, të lidhura me kompetencën, kulturore — janë reale. Nëse qindra miliona njerëz në mbarë botën po kërkojnë mbështetje psikologjike në një mjet që i mungon vlerësimi klinik, atëherë përfundimi për profesionin nuk duhet të jetë dënimi i fenomenit, por pyetja se si të rritet aksesi në ndihmë të shëndoshë.
Ku qëndron Therapy Support në këtë peizazh
Therapy Support nuk është një mjet i përshkruar në raportin e HBR-së. Nuk është një chatbot terapeutik për pacientin. Nuk zëvendëson një bisedë me një psikoterapist. Është një platformë AI për terapistin — një asistent që organizon dokumentacionin e seancave, nxjerr fragmentet përkatëse për konceptualizimin e rastit, propozon një strukturë për shënimin klinik dhe menaxhon kalendarin dhe faturimin.
Kufiri është vizatuar qartë në nivelin e produktit dhe komunikimit: AI propozon materialin, terapisti vendos klinikisht. Një shënim i gjeneruar nga modeli është një pikënisje për redaktim dhe verifikim, jo një interpretim i përfunduar. Një diagram njohës, një model i ciklit vicioz apo një analizë ABC prodhohen si material pune për konceptualizim të mëtejshëm, jo si diagnozë.
Në kontekstin e të dhënave të HBR-së, ky kornizim merr rëndësi shtesë. Nëse shkalla e nevojave të pacientëve është aq e madhe sa ata kërkojnë mbështetje në mjete pa mbikëqyrje klinike, atëherë në anën e profesionistëve, koha e terapistit rritet në vlerë. Kohë që sot — sipas kërkimit tonë të validimit nga 14 intervista me psikoterapistë — konsumon dhjetë deri pesëmbëdhjetë orë pune administrative dhe dokumentimi në muaj. Kohë që mund të ridrejtohej te puna me pacientët.
Përfundim
Raporti i Harvard Business Review nuk është një argument për zëvendësimin e psikoterapisë me inteligjencën artificiale. Është një diagnozë e një fenomeni social: njerëzit kërkojnë ndihmë atje ku mund ta gjejnë, në ritmin dhe formën që i përshtatet jetës së tyre të përditshme. Përfundimi për profesionin duhet të jetë një bisedë mbi dy detyra paralele — rritja e aksesit në terapinë profesionale, dhe vizatimi i qartë i vijës midis asaj që teknologjia mund të mbështesë dhe asaj që mbetet brenda kompetencës së terapistit.
Për ne, si një ekip që ndërton mjete për terapistët CBT, kjo është një konfirmim i drejtimit. Të dhënat e HBR-së i japin besueshmëri hipotezës se nevoja e papërmbushur për mbështetje psikologjike është shkalla e vetë fenomenit, jo një skaj i tij. Dhe se aq më shumë ka rëndësi të punohet drejt dhënies terapistit — personit që i përgjigjet kësaj nevoje në mënyrë të sigurt dhe substanciale — më shumë kohë, një strukturë pune më të mirë dhe më pak ngarkesë administrative.
Ky tekst analizon të dhëna tregu të publikuara dhe nuk përbën një rekomandim produkti. Therapy Support nuk është një pajisje mjekësore sipas kuptimit të MDR-së dhe nuk merr vendime klinike. AI në platformë mbështet dokumentimin dhe organizimin e materialit — të gjitha vendimet klinike mbeten te terapisti.
Burimi: Marc Zao-Sanders, How People Are Really Using Gen AI in 2025, Harvard Business Review, 9 prill 2025, hbr.org/2025/04/how-people-are-really-using-gen-ai-in-2025.